حكيم ميسرى
مقدمه 9
دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى )
« غالب و مغلوب » صاحب كتاب راحة الصدور ( قرن ششم هجرى ) در كتاب خود فصلى دربارهء دانستن غالب و مغلوب نوشته و جدولى ترتيب داده كه در آن جدول حروف الفباء را جاى داده است بعضى را با رنگ سياه و بعضى را با رنگ سرخ و بعضى را با رنگ سبز نشان داده است و گفته است كه اگر مىخواهيد بدانيد از دو نفر امير يا قدرتمند كه باهم در نبرد هستند كداميك غالب خواهد شد اسم آنها را با حساب جمّل حساب كنيد و نه نه طرح كنيد و هر عددى كه باقيماند معادل حرفى آن را از جدول بجوييد اگر سرخ باشد غالب است و اگر سياه باشد مغلوب است و اگر سبز باشد نشانهء صلح است ! اينك چند سطر از مقدمهء فصل غالب و مغلوب را كه نويسنده مىخواهد درستى آن را به خواننده تلقين و تحميل بكند در ذيل مىآوريم : فصل فى الغالب و المغلوب در آن وقت كه اسكندر طلب دانش كرد و ارسطاطاليس را بياوردند پدرش نيقوماخس اين دفتر هزيمت به پسر داد و به خدمت اسكندر فرستاد نام اسكندر بر سر جدول نبشت و نام ملوك در زير ثبت كرد تا اسكندر را معلوم شد كه بر همهء جهان فرمان روان خواهد شد و بر ملوك عالم قهر و غلبه خواهد كرد و نام سليمان شاه ( ممدوح نويسنده كتاب ) همين نسبت دارد و اين جدول او را دستورى بزرگ بودى چون با كسى مجادلت و مخاصمت نمودى در اين حساب مطالعت فرمودى اگر به موجب اين جدول غلبه اسكندر را بودى خلاف جستى و حرب بياراستى و اگر غلبه خصم را بودى خلاف بگذاشتى و با وى صلح جستى و اگر به ضرورت جنگ بايستى كردن از بزرگان لشكر يكى را اختيار كردى كه به حكم اين حساب بر آن مخالف غلبه داشتى او را بر سپاه پادشاه كردى و به جنگ آن دشمن فرستادى تا مصاف كردى و مخالف را زير آوردى و نامه فتح نبشته و پشت خصم شكسته باز آمدى و كارها پيوسته به مراد اسكندر برفتى و همچنين هر دو پادشاه را كه با يكديگر خلاف باشد در اين حساب و جدول نگاه كند و بداند كه غلبه كه را خواهد بود و اين سرّى عظيم و دانشى شريف است . . . » اين بود قسمتى از مقدمه فصل غالب و مغلوب كتاب راحة الصدور و آية السرور تأليف محمد بن على بن سليمان راوندى در سنه 599 هجرى كه به تصحيح محمد اقبال در تهران چاپ شده است ص 447 تا ص 457 .